Sırbistan’da şirket kurmayı planlayan yabancı girişimcilerin karşısına en sık iki yapı çıkar: DOO ve Preduzetnik. DOO, limited şirkete benzeyen ayrı bir tüzel kişilik oluştururken Preduzetnik, gerçek kişinin kendi adına ticari faaliyette bulunduğu girişimci modelidir. İki yapı arasındaki seçim yalnızca kuruluş maliyetine göre yapılmamalıdır. Sorumluluk, vergilendirme, ortaklık yapısı, muhasebe yükümlülükleri, işletmenin büyüme planı ve Sırbistan’da oturum hedefi birlikte değerlendirilmelidir.
Sırbistan’da iş kurmayı aynı zamanda ülkede yaşama ve çalışma planıyla birlikte değerlendiren yabancıların, şirket türünü oturum sürecinden bağımsız ele almaması önemlidir.
EuroKiwi Legal’ın Sırbistan’da şirket kurma ve oturma izni hizmeti üzerinden şirket kuruluşu ve oturum süreci hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.
Sırbistan’da DOO Şirket Nedir?
DOO, Sırpça Društvo sa Ograničenom Odgovornošću ifadesinin kısaltmasıdır. Yapı olarak Türkiye’deki limited şirkete benzetilebilir.
DOO’nun en önemli özelliklerinden biri, şirketin kurucularından ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmasıdır. Genel olarak şirketin borç ve yükümlülükleri şirketin kendi malvarlığı üzerinden değerlendirilir.
Bu nedenle şirket sahibinin kişisel malvarlığı ile şirket malvarlığı arasında Preduzetnik modeline kıyasla daha belirgin bir hukuki ayrım bulunur.
DOO tek bir ortak tarafından kurulabileceği gibi birden fazla ortakla da kurulabilir. Kurucular gerçek kişi veya tüzel kişi olabilir. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler açısından da DOO kuruluşu mümkündür.
DOO’nun temel özellikleri
- Şirket sahibinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir.
- Bir veya birden fazla ortakla kurulabilir.
- Gerçek kişiler ve tüzel kişiler ortak olabilir.
- Yabancı kişiler tarafından kurulabilir.
- Ortaklık paylarının devri mümkündür.
- Yeni ortakların şirkete dahil edilmesine uygun bir yapı sunar.
- İşletmenin kurucudan bağımsız şekilde büyütülmesine daha uygun olabilir.
- Standart bir DOO için asgari sermaye oldukça düşük seviyededir.
Özellikle ortaklı işletmelerde, daha yüksek ticari risk taşıyan faaliyetlerde veya işletmenin ilerleyen dönemde büyütülmesi planlanıyorsa DOO yapısı değerlendirilebilir.
Preduzetnik Nedir?
Preduzetnik, Sırbistan’da gerçek kişinin kendi adına ticari veya profesyonel faaliyet yürüttüğü girişimci statüsüdür.
Türkçede çoğu zaman şahıs şirketi olarak ifade edilse de Preduzetnik, sahibinden ayrı bir tüzel kişilik oluşturmaz. Faaliyet doğrudan gerçek kişi üzerinden yürütülür.
Bu fark özellikle sorumluluk açısından önemlidir. Preduzetnik olarak faaliyet gösteren girişimcinin işletmeden kaynaklanan yükümlülükleri kişisel malvarlığını da etkileyebilir.
Buna karşılık kuruluş ve işletme süreçleri bazı faaliyet modellerinde DOO’ya göre daha basit olabilir. Özellikle tek kişinin kendi uzmanlığı veya hizmeti üzerinden faaliyet göstereceği iş modellerinde Preduzetnik seçeneği değerlendirilebilir.
Preduzetnik’in temel özellikleri
- Gerçek kişi üzerinden faaliyet yürütülür.
- Ayrı bir tüzel kişilik oluşturmaz.
- Tek kişi tarafından kurulur.
- DOO’daki anlamıyla ortaklık yapısı bulunmaz.
- Asgari şirket sermayesi gerektirmez.
- Faaliyetin niteliğine göre farklı vergilendirme yöntemleri uygulanabilir.
- İşletme sahibinin kişisel sorumluluğu DOO’ya göre daha geniş olabilir.
DOO ve Preduzetnik Arasındaki Temel Farklar
DOO ile Preduzetnik arasındaki en önemli farklardan biri hukuki yapıdır.
DOO ayrı bir tüzel kişilik oluştururken Preduzetnik doğrudan gerçek kişi üzerinden faaliyet gösterir.
Ortaklık açısından da iki yapı birbirinden ayrılır. DOO bir veya birden fazla ortakla kurulabilirken Preduzetnik tek bir gerçek kişi tarafından yürütülür.
Sorumluluk bakımından DOO, şirket malvarlığı ile kişisel malvarlığı arasında daha belirgin bir ayrım sağlar. Preduzetnik modelinde ise işletme sahibinin kişisel sorumluluğu daha geniştir.
Bir diğer önemli fark ise büyüme ve ortaklık yapısıdır. İlerleyen dönemde yeni ortakların alınması, pay devri yapılması veya daha kurumsal bir şirket yapısına geçilmesi planlanıyorsa DOO daha uygun bir yapı olabilir.
Preduzetnik ise daha çok tek kişinin yürüteceği bireysel ve küçük ölçekli faaliyetlerde değerlendirilebilir.
Vergi Açısından DOO ve Preduzetnik Arasındaki Farklar
Şirket türünü seçerken yalnızca hangi modelde vergi oranının daha düşük olduğuna bakmak doğru değildir.
DOO şirketleri Sırbistan’da kurumlar vergisi sistemine tabidir. Kurumlar vergisi oranı genel olarak %15 seviyesindedir.
Preduzetnik modelinde ise vergilendirme yapısı faaliyetin türüne, gelire ve uygulanabilecek vergi yöntemine göre değişebilir.
Bazı Preduzetnik işletmeleri şartları sağlamaları halinde götürü vergilendirme sistemi olarak bilinen paušal uygulamasından yararlanabilir.
Ancak her faaliyet alanı veya her girişimci bu sisteme uygun değildir.
Bu nedenle toplam vergi yükü değerlendirilirken şu unsurlar birlikte ele alınmalıdır:
- Yıllık beklenen ciro
- Faaliyet alanı
- İşletme giderleri
- Çalışan sayısı
- Sosyal güvenlik yükümlülükleri
- Kazancın nasıl kullanılacağı
- Uygulanabilecek vergilendirme modeli
Preduzetnik’in her durumda daha düşük vergi anlamına geldiği veya DOO’nun her zaman daha maliyetli olduğu düşünülmemelidir.
Sırbistan Şirket Kurma Maliyeti DOO ve Preduzetnikte Nasıl Değişir?
Sırbistan şirket kurma maliyeti araştırılırken yalnızca resmi şirket kayıt ücretine bakılması yanıltıcı olabilir.
DOO ve Preduzetnik için resmi kayıt ücretleri birbirinden farklıdır. Preduzetnik kuruluşu genellikle sicil kayıt ücreti açısından daha düşük maliyetlidir.
Ancak yabancı girişimciler açısından toplam kuruluş maliyeti yalnızca resmi kayıt ücretinden oluşmaz.
Başvurunun yapısına göre şu giderler ortaya çıkabilir:
- Belge tercümeleri
- Noter işlemleri
- Elektronik imza işlemleri
- Şirket adresi
- Muhasebe hizmetleri
- Banka hesabı işlemleri
- Profesyonel danışmanlık hizmetleri
- Oturum ve çalışma izni süreçleri
Bu nedenle internette görülen tek bir “Sırbistan’da şirket kurma fiyatı” üzerinden karar verilmemelidir. Sunulan hizmetin kapsamının ayrıca incelenmesi gerekir.
Sırbistan’da Şirket Kurmak Oturum İzni Sağlar mı?
Sırbistan’da şirket sahibi veya bireysel girişimci olarak faaliyet göstermek, yabancılar açısından oturum ve çalışma izni başvurusunda kullanılabilecek dayanaklardan biri olabilir.
Ancak burada önemli bir ayrım vardır.
Sırbistan’da şirket kurmak tek başına otomatik olarak oturum izni sağlamaz.
Şirketin kurulması ve oturum başvurusu birbirinden bağlantılı olsa da başvuru sahibinin durumu, şirket yapısı, faaliyet biçimi ve gerekli belgeler yetkili makamlar tarafından ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle Sırbistan’a taşınma amacıyla şirket kurulacaksa şirket yapısının yalnızca ticari açıdan değil, oturum ve çalışma planı açısından da değerlendirilmesi gerekir.
Şirket kuruluşunu bu kapsamda planlayanlar EuroKiwi Legal’ın Sırbistan’da şirket kurma ve oturma izni hizmeti üzerinden süreç hakkında detaylı bilgi alabilir.
DOO Hangi Durumlarda Tercih Edilebilir?
Her girişimcinin DOO kurması gerekmez. Ancak bazı iş modellerinde DOO daha uygun bir seçenek olabilir.
Örneğin:
- Birden fazla ortakla faaliyet yürütülecekse
- İşletmenin sahibinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olması isteniyorsa
- Ticari sözleşmeler nedeniyle daha yüksek risk bulunuyorsa
- İleride yeni ortak veya yatırımcı alınması planlanıyorsa
- Şirket paylarının devredilebilmesi önemliyse
- Daha kurumsal bir şirket yapısı hedefleniyorsa
- İşletmenin uzun vadede büyütülmesi planlanıyorsa
DOO özellikle şirketin yalnızca mevcut faaliyet için değil, uzun vadeli bir ticari yapı olarak kurulması planlandığında değerlendirilebilir.
Preduzetnik Hangi Durumlarda Tercih Edilebilir?
Preduzetnik modeli daha çok kişinin kendi adına yürüttüğü bireysel faaliyetlerde değerlendirilebilir.
Örneğin danışmanlık, yazılım, tasarım veya çeşitli profesyonel hizmetlerin tek kişi tarafından sunulduğu iş modellerinde daha basit bir işletme yapısı sağlayabilir.
Ancak kuruluşun daha basit olması veya başlangıç maliyetlerinin daha düşük olabilmesi, Preduzetnik’in her girişimci için daha uygun olduğu anlamına gelmez.
Özellikle işletme sahibinin kişisel sorumluluğu dikkate alınmalıdır.
Sırbistan’da Şirket Türü Seçerken Nelere Bakılmalı?
DOO ve Preduzetnik arasındaki karar yalnızca şirketin kuruluş aşamasına göre verilmemelidir.
İşletmenin birkaç yıl sonra nasıl bir yapıya ulaşmasının planlandığı da dikkate alınmalıdır.
Karar verilmeden önce özellikle şu konular değerlendirilmelidir:
- Faaliyet alanı
- Beklenen yıllık ciro
- İşletme giderleri
- Tek kişi mi yoksa ortaklı mı faaliyet yürütüleceği
- İşletmenin ticari risk seviyesi
- Çalışan istihdam edilip edilmeyeceği
- Vergilendirme yöntemi
- Şirketin gelecekte büyütülüp büyütülmeyeceği
- Yeni ortak veya yatırımcı alınıp alınmayacağı
- Sırbistan’da oturum ve çalışma planı
Özellikle Sırbistan’da şirket kurarak oturum izni planlayan yabancıların şirket türünü yalnızca kuruluş kolaylığına göre seçmemesi gerekir.
DOO mu Preduzetnik mi Daha Uygun?
Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur.
Tek kişinin sınırlı ölçekte faaliyet göstereceği bazı iş modellerinde Preduzetnik daha pratik olabilir.
Birden fazla ortakla faaliyet yürütülecek, şirket büyütülecek veya işletme ile kişisel malvarlığı arasında daha güçlü bir ayrım istenecekse DOO daha uygun bir seçenek olabilir.
Şirket kuruluşunun aynı zamanda Sırbistan’da oturum ve çalışma planının bir parçası olması halinde ise ticari yapı ile göçmenlik süreci birlikte değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Sırbistan’da DOO ne demek?
DOO, Društvo sa Ograničenom Odgovornošću ifadesinin kısaltmasıdır. Türkiye’deki limited şirkete benzer şekilde ortaklarından ayrı bir tüzel kişiliğe sahip şirket yapısıdır.
Preduzetnik ne demek?
Preduzetnik, gerçek kişinin kendi adına ticari veya profesyonel faaliyet yürüttüğü bireysel girişimci statüsüdür. Sahibinden ayrı bir tüzel kişilik oluşturmaz.
Sırbistan’da yabancılar şirket kurabilir mi?
Evet. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler gerekli şartları sağlayarak Sırbistan’da şirket kurabilir. Yabancı gerçek kişiler açısından Preduzetnik olarak faaliyet göstermek de mümkün olabilir.
DOO için sermaye gerekiyor mu?
Standart bir DOO için asgari kayıtlı sermaye şartı bulunmaktadır ancak tutar oldukça düşüktür. Özel düzenlemelere tabi bazı faaliyetlerde farklı sermaye şartları uygulanabilir.
Preduzetnik için sermaye gerekiyor mu?
Preduzetnik kuruluşunda DOO’daki gibi asgari kayıtlı şirket sermayesi bulunmaz.
Sırbistan’da şirket kurunca oturum izni alınır mı?
Şirket veya girişimcilik faaliyeti oturum ve çalışma izni başvurusu için uygun bir dayanak oluşturabilir. Ancak şirket kuruluşu tek başına otomatik oturum hakkı sağlamaz. Başvuru ayrıca değerlendirilir.
Sırbistan’da DOO mu Preduzetnik mi daha avantajlı?
Bu durum faaliyet alanına, beklenen gelire, işletmenin risk seviyesine, ortaklık yapısına, vergi durumuna ve uzun vadeli plana göre değişir.
Şirket Türünü Oturum Planıyla Birlikte Değerlendirin
Sırbistan’da DOO ve Preduzetnik arasında seçim yaparken yalnızca ilk kuruluş giderlerini dikkate almak yeterli değildir.
Şirket sahibinin sorumluluğu, vergilendirme sistemi, faaliyet yapısı, işletmenin büyüme hedefleri ve Sırbistan’da yaşama planı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle şirket kuruluşunun oturum ve çalışma izni planının bir parçası olduğu durumlarda, kuruluş işlemlerine başlamadan önce uygun şirket yapısının belirlenmesi sürecin daha sağlıklı yürütülmesine yardımcı olabilir.
EuroKiwi Legal, Sırbistan’da şirket kurma ve oturma izni süreçlerinde şirket kuruluşundan oturum başvurusuna kadar ihtiyaç duyulan aşamalarda danışmanlık ve süreç yönetimi desteği sunmaktadır.